Skoro Białoru¶ jest błękitnooka, to blog nie może być czarno-biały. Białoruski dziennik Michała Potockiego.
Blog > Komentarze do wpisu

Białoru¶ vs. Białorosja

WikipediaNazwa Białorusi z pewno¶ci± nie pomaga jej w byciu postrzegan± jako niepodległe, odrębne od Rosji państwo. Białorusini walcz± więc, by w obcych językach nie być przynajmniej czym¶ w rodzaju Białorosji. Polem walki jest Wikipedia, ale i dyplomatyczne salony.

Oficjaln± nazw± państwa, tak w języku białoruskim, jak i rosyjskim, jest Biełaru¶, pochodz±ca od Rusi, a nie Rosji. Wcze¶niej, w czasach sowieckich, Biełaru¶ była jednak Biełorussij±, zdecydowanie kojarz±c± się z wielkim s±siadem. Tak też do tej pory nazywa się hasło po¶więcone temu państwu w rosyjskiej Wikipedii.

Nie zawsze jednak tak było. O nazwę Białorusi toczy się bowiem wojna edycyjna, z wymuszonym na razie poprzez blokadę edycji rozejmem. Hasło od powstania w 2003 roku do 2004 roku, a potem także między styczniem a majem 2011 roku funkcjonowało jako Biełaru¶. W rezultacie grono adminów, przeanalizowawszy 40 argumentów za i 21 przeciw Biełarusi, zachowało jednak Biełorussiję. Przynajmniej do chwili, gdy w praktyce codziennego dnia która¶ z nazw zdobędzie zdecydowan± przewagę, czyli trafi do tzw. uzusu.

Argumenty obu stron s± znane: Białorusini ż±daj± uznania ich prawa do ustalania nazwy własnego państwa, powołuj±c się przy tym na niektóre, m.in. rosyjskie, dokumenty uznaj±ce za poprawn± wła¶nie Biełaru¶. Rosjanie odparowuj±, że nikt nie będzie im dyktował, jak maj± w swoim własnym języku nazywać s±siednie kraje, również wyci±gaj±c przy tym dokumenty, oddaj±ce pierwszeństwo Biełorussii.

Końca tej batalii nie widać. Na stronie Change.com powstała wła¶nie petycja do adminów rosyjskiej Wikipedii o kolejn± zmianę nazwy hasła. Na razie zebrano 1682 podpisy. Wcze¶niej w walkę o Biełaru¶ zaangażowali się za to białoruscy dyplomaci. Sprawę poruszono np. w 2009 roku podczas spotkania ministrów sprawiedliwo¶ci Białorusi i Rosji. Udało się nawet uzyskać poparcie ówczesnego prezydenta Dmitrija Miedwiediewa. Niestety, jak wiele innych o¶wiadczeń Miedwiediewa, i to pozostało na papierze.

Dyplomatyczne zabiegi Mińska nie dotycz± zreszt± tylko Rosji. W szeregu innych języków tradycyjnie stosowało się różne odmiany Białorosji, które ambasady RB postuluj± zamienić pochodnymi Biełarusi. W ¶wiecie anglojęzycznym to się już udało, Belarus niemal całkowicie zast±piła sowieck± Byelorussię, nie wspominaj±c nawet o przedrewolucyjnej White Russii. Belarus coraz czę¶ciej pojawia się też w języku niemieckim (zamiast słowa Weißrussland), Bélarus zdarza się we francuskim (w miejsce nazwy Biélorussie).

Trwa starcie Belarús kontra Belorrusia w języku hiszpańskim, Bilarus kontra Bilarusija po arabsku czy Belarus kontra Rusjah ha-Lewanah po hebrajsku. Spo¶ród wszystkich wymienionych języków jedynie angielska i hebrajska wersje Wikipedii przychyliły się do tej pory do postulatów białoruskich dyplomatów. Białoru¶ nie jest przy tym jedynym krajem, który próbuje forsować w innych językach zmianę dotychczasowego okre¶lenia samej siebie.

I tak gruzińscy dyplomaci chc± zast±pienia nazw Gruzji pochodzenia rosyjskiego (Gruzija) na bliższe angielskiej Georgii (ofensywa nie dotyczy państw słowiańskich, inne s± bombardowane oficjalnymi pismami). Mołdawscy walcz± z Mołdawi± na rzecz Mołdowy, kirgiscy chc± zast±pić Kirgizję Kirgistanem, podobne starcia dotycz± Birmy / Mjanmy czy Wybrzeża Ko¶ci Słoniowej / Côte d'Ivoire. W przypadku języka polskiego czę¶ć tych starań ma swoje uzasadnienie (Kirgistan), czę¶ć wręcz przeciwnie (Mołdawia). Ale to dygresja. Wróćmy do Białorusi.

Całej awantury dałoby się unikn±ć, gdyby na przełomie XIX i XX wieku działacze białoruskiego odrodzenia narodowego zdecydowali się na promowanie innej nazwy kraju. Jedn± z propozycji było odwołanie się do dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego i nazwanie się Wielkolitw± (biał. Wialikalitwa) albo po prostu Litw±. A że byłyby dwie Litwy? Cóż, choć w ¶wiecie, w którym istniej± dwa Konga, dwie Koree i aż cztery Gwinee ten argument wydaje się możliwy do zbicia, to jednak i w tym przypadku państwo ze stolic± w Mińsku byłoby mylone z s±siadem. Tyle że innym.

Pojawił się też pomysł, żeby odwołać się do plemienia Krywiczów, przed tysi±cleciem żyj±cych między Mińskiem, Połockiem i Witebskiem, które aktywnie przysłużyło się powstaniu zal±żków państwowo¶ci w tym regionie Europy. Na wschodzie graniczyliby¶my więc z Krywi± (biał. Krywija albo Kryuja). Nazwa o tyle do pomy¶lenia, że np. Łotysze i tak już nazywaj± Białoru¶ Baltkrievij±. Poniżej Maja Krywija w wykonaniu poety i barda Eduarda Akulina (tomik Napaczatku była Pie¶nia. Wybranaje, Miensk 2004).

Zło¶liwy chichot historii sprawił jednak, że z kolei Rosja po łotewsku to... Krievija. Łotysze przenie¶li na ni± nazwę staro(biało)ruskiego plemienia, z którym sami graniczyli. Gdyby więc Białoru¶ stała się Krywi±, musiałaby się liczyć z faktem, że nawet ta zmitologizowana nazwa dla jednego z s±siadów nie byłaby niczym innym, jak wła¶nie Białorosj±.

Fot. Wikipiedija. Swobodnaja encykłopiedija.

poniedziałek, 23 grudnia 2013, mpotocki
© by Michał Potocki. Białoru¶ Błękitnooka | Міхал Патоцкі. Беларусь Сінявокая | Михал Потоцкий. Беларусь синеокая | Michał Potocki. Blue-Eyed Belarus | Michał Potocki. Blauäugige Belarus | Міхал Потоцький. Білорусь синьоока 2013

ZOSTAŃ FANEM NA FACEBOOKU

Polecane wpisy

Komentarze
Go¶ć: , *.internetdsl.tpnet.pl
2014/01/07 15:31:01
A dlaczego po białorusku jest bie-łoru¶ skoro inne zbitki typu -ie s± przerabiane na -ia np. Terespol na Ciarespal (!), Bereza na Biaroza itp ? Zatem czy Bieloru¶ po białorusku nie powinna być jednak Białorusi± ?
-
mpotocki
2014/01/08 20:44:45
Bardzo prosto - dlatego, że "-ie-" jest przerabiane na "-ia-" tylko wtedy, gdy kolejna sylaba jest akcentowana. Widać to najlepiej na przykładzie nazwiska rosyjskiego premiera w wersji białoruskiej (wielkimi literami zaznaczyłem akcent): MiedWIEdiew -> MiadĽWIEdzieu. Dlatego wła¶nie Biełaru¶ (akcent na "-ru¶").
Flag Counter Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...