Skoro Białoru¶ jest błękitnooka, to blog nie może być czarno-biały. Białoruski dziennik Michała Potockiego.
Blog > Komentarze do wpisu

Litwa! Ty jak zdarouje u nas

Teatr im. KupałyDzisiaj w Mińsku wielki dzień. Oto w Narodowym Teatrze Akademickim im. Janki Kupały pierwsza w historii niepodległej Białorusi premiera Pana Tadeusza Adama Mickiewicza w reżyserii Mikałaja Pinihina. Białorusini postrzegaj± Mickiewicza jako swojego rodaka. Może i pisał po polsku, ale rodem był przecież z Nowogródka.

Nie stawiam sobie wielkich celów artystycznych. To projekt edukacyjny. Jak wyjdzie, tak wyjdzie.

– skromnie mówił Pinihin w rozmowie z Nasz± Niw±. Poniżej urywek ze spektaklu, który na swoim youtube'owym kanale pokazał Biełsat. Spektaklu, który – dodajmy – został przez widzów entuzjastycznie przyjęty dług± owacj± na stoj±co.


Co prawda nawet przy okazji Pana Tadeusza nie udało się uciec od polityki i ze scenografii tuż przed premier± usunięto szandary z Pogoni±, tradycyjnym godłem Białorusi zniesionym już w czasach Alaksandra Łukaszenki po w±tpliwym referendum 1995 roku... Tym niemniej postać Mickiewicza tak do końca usunięta z kart historii nie została. Poniżej całkiem udany pomnik, stoj±cy w przyjemnym parku w centrum Mińska.

pomnik Mickiewicz

Kim jest Mickiewicz dla patriotycznie nastawionych Białorusinów? Poet±, który pisał po polsku, a pochodził z Litwy, pod którym to pojęciem rozumiano na pocz±tku XIX wieku również dzisiejsz± Białoru¶. Poniżej cytat z ksi±żki lidera chadecji Pawła Siewiaryńca pt. Lublu Biełaru¶. 200 fenomenau nacyjanalnaj idei (Instytut biełarusistyki, Wilnia 2008):

Polska sto lat żyła, zachowywała nadzieję i wiarę dzięki Mickiewiczowi. W ¶wiecie jego utworów, marzeń, poezji istniała i szlachta, i wolno¶ć, i honor Korony. W Polsce Mickiewicza narodzili się i Piłsudski, i Solidarno¶ć, i Karol Wojtyła. Ale jego największy utwory – Dziady i Pan Tadeusz – na zawsze nam zachowaj± epickie obrazy tejże Wielkiej Litwy, tejże Białorusi...

I mniej patetyczny urywek z ksi±żki Uładzimiera Arłoua Kraina Biełaru¶. Ilustrawanaja historyja (Kalligram, Bratislava 2012):

Zgodnie z charakterem swojej twórczo¶ci członkowie towarzystwa filomatów i filaretów byli romantykami, którzy od dzieciństwa znali język prosty (białoruski). Większo¶ć z nich pisała głównie po polsku, ale podkre¶lali oddanie swojej ojczyĽnie Litwie-Białorusi. Niestety, nie zachowało się białoruskojęzyczne dziedzictwo naszego wielkiego rodaka Adama Mickiewicza, ale tematy i obrazy jego poezji były przeniknięte życiem, histori±, folklorem i przyrod± Białorusi, rodzinnej dla genialnego poety Nowogródczyzny.

I na koniec wszystkim nam znana inwokacja z Pana Tadewusza (cała ksi±żka pod tym linkiem) w tłumaczeniu Piatra Bitela (w spektaklu w Mińsku korzysta się z innego przekładu). Tym razem złamiemy zasady pisowni i, żeby łatwiej dawało się wyróżnić liczbę sylab w wersach, zastosujemy dla zapisu charakterystycznego dla języka naszych s±siadów u niezgłoskotwórczego literę ŭ. Czyta się j± tak, jak u w wyrazie auto.

Litwa! Ty, jak zdaroŭje ŭ nas, maja Ajczyna!..
Szto warta ty, acenić toj należnym czynam,
Chto ciabie ŭtraciŭ. Wo¶ krasu twaju żywuju
Znoŭ baczu i apiswaju, bo skroĽ sumuju.
¦wiataja dziewa, szto baronisz Czanstachowu
I ŭ Wostraj bramie ¶wiecisz, szto ŭziała ŭ achowu
Nasz słaŭny Nawahrudak z dobrym wiernym ludam,
Jak mnie żyćcio ŭ dziacinstwie ty wiarnuła cudam,
(Kali ŭ adczai maci pad twaju apieku
Mianie zdała, i miortwaje ja ŭzniaŭ pawieka
I zrazu zmoh paj¶ci k twaich ¶wiatyń parohu
Za wiernutyja siły dać padziaku Bohu),
Tak cudam znoŭ nas wierniesz na Ajczyny ŭłońnie.
Tym czasam pierano¶ duch sumny moj siahońnia
U kraj lasnych uzhorkaŭ i łuhoŭ duchmianych,
Szyroka nad błakitnym Niomnam razasłanych,
Da kalarowych niŭ, dzie żyta sierabrycca
I załaczonaja kałyszacca pszanica,
Dzie hreczka, byccam ¶nieh, ¶wirepka, jak bursztyny,
I dziacielnik haryć rumiancami dziaŭczyny,
A na miaży, szto stużkaj abwiła paletki
Maŭkliwa hruszy cichija pasieli zredku.

Fot. Michał Potocki (pomnik), Nacyjanalny akademiczny teatr imia Janki Kupały.

¶roda, 15 stycznia 2014, mpotocki
© by Michał Potocki. Białoru¶ Błękitnooka | Міхал Патоцкі. Беларусь Сінявокая | Михал Потоцкий. Беларусь синеокая | Michał Potocki. Blue-Eyed Belarus | Michał Potocki. Blauäugige Belarus | Міхал Потоцький. Білорусь синьоока 2013

ZOSTAŃ FANEM NA FACEBOOKU

Polecane wpisy

Komentarze
2014/02/02 23:56:03
-
ewakowal8
2014/08/07 18:37:31
Miło na sercu się zrobiło!
Flag Counter Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...